Ik wilde een tomaat kopen.
Dat klinkt als een overzichtelijke onderneming. Jas aan, tas mee, supermarkt in, tomaat pakken, betalen en weer naar huis.
Vroeger wel.
Tegenwoordig moet je voor de tomatenafdeling eigenlijk een halve dag vrij nemen.
Want daar liggen ze.
Cocktailtomaten. Snoeptomaten. Honingtomaten. Pruimtomaten. Trostomaten. Romatomaten. Cherrytomaten. Mini-pruimtomaten. Kumato’s. Coeur de Boeuf. En tomaten met namen die klinken alsof ze zaterdagavond auditie doen bij Holland’s Got Talent.
‘En hier is… de Ruby Sensation!’
Applaus.
Vier juryleden draaien hun stoel om.
Ik sta erbij en wil maar één ding weten:
Smaakt hij ook naar tomaat?
Daar wordt het stil.
De tomaat als lifestyleproduct
De supermarkt verkoopt namelijk geen tomaten meer.
De supermarkt verkoopt tomaatbelevingen.
Op de verpakking staat ‘intens zoet’, ‘rijk van smaak’, ‘aromatisch’, ‘zongerijpt’ of ‘extra smaakvol’.
Extra smaakvol.
Dat is een interessante mededeling.
Alsof smaak tegenwoordig een luxe optie is.
‘Wilt u deze auto met stuur?’
‘Graag.’
‘Dat is dan het premium-pakket.’
Sommige tomaten zitten bovendien in een verpakking alsof het bonbons zijn. Zes stuks keurig naast elkaar, beschermd door karton, folie en vermoedelijk een beveiligingscamera.
Prijs: €3,99.
Voor zes tomaten.
Voor dat geld verwacht ik eigenlijk dat ze thuis zelf de salade maken.
Maar goed. Ik koop ze.
Thuis snijd ik er eentje open.
Prachtig rood.
Mooi stevig.
Fotogeniek.
Ik neem een hap.
Water.
Met pitjes.
Waar is die geur gebleven?
Kent u dat nog?
Een tomaat die je opensneed en waarvan je onmiddellijk rook dat het een tomaat was?
Zo’n tomaat uit de tuin van een buurman, oom of opa. Een beetje scheef. Soms een barst erin. Niet allemaal exact even groot en vooral niet ontworpen door een marketingafdeling.
Je sneed hem doormidden, beetje zout erop en klaar.
Niks balsamicocrème.
Niks burrata.
Niks basilicumolie.
Niks ‘tomatentartaar met gefermenteerd tomatenwater’.
Gewoon tomaat.
Omdat die zelf al smaak had.
Tegenwoordig heeft een tomaat blijkbaar ondersteuning nodig.
Mozzarella erbij.
Pesto erbij.
Olijfolie erbij.
Peper.
Zout.
Balsamico.
Basilicum.
Knoflook.
En als hij daarna nog nergens naar smaakt, noemen we het mediterraan.
Snoeptomaat
Mijn persoonlijke favoriet blijft de snoeptomaat.
Snoep.
Dat schept verwachtingen.
Als je iets snoep noemt, verwacht ik minstens een klein moment van geluk.
Maar nee.
Je stopt zo’n ding in je mond en denkt:
Had ik maar een winegum genomen.
En dan hebben we de honingtomaat.
Honing!
Dat is geen naam meer, dat is een belofte.
Ik proef.
Geen honing.
Geen bij.
Geen bloem.
Eigenlijk nauwelijks tomaat.
Wel €5,49 per kilo.
Kijk, dáár zit blijkbaar de honing.
Bij de kassa.
Tannetje gaat op onderzoek
Dus ben ik gaan zoeken naar een tomaat die daadwerkelijk naar tomaat smaakt.
Ik heb geknepen.
Geroken.
Verpakkingen gelezen.
Land van herkomst bekeken.
Rassen opgezocht.
Ik stond zo lang bij het groenteschap dat een medewerker vroeg of hij mij kon helpen.
‘Jazeker,’ zei ik. ‘Ik zoek een tomaat met smaak.’
Hij keek mij aan alsof ik om een pakje Gauloises uit 1973 vroeg.
‘Heeft u al bij de premiumtomaten gekeken?’
Natuurlijk.
Premiumtomaten.
Daar zijn we dus inmiddels.
Straks krijgen we Tomaat Basic, Tomaat Plus en Tomaat Premium.
Bij Basic krijgt u alleen rood en rond.
Voor smaak moet u upgraden.
De perfecte tomaat
Het wonderlijke is dat we technisch gezien fantastische tomaten kunnen produceren.
Ze zijn stevig.
Ze zijn lang houdbaar.
Ze kunnen tegen transport.
Ze zijn vrijwel identiek.
Ze liggen wekenlang prachtig rood te wezen zonder ook maar enige ambitie om lekker te worden.
De moderne tomaat is eigenlijk de ideale werknemer voor een groot bedrijf.
Ziet er representatief uit.
Kan goed tegen reizen.
Blijft lang inzetbaar.
En heeft geen uitgesproken karakter.
Dus mijn oproep aan de supermarkt is eenvoudig.
Stop met nóg een nieuwe tomatenvariant.
We hebben er genoeg.
Ik hoef geen Sweet Ruby Cherry Honey Delight Sensation.
Ik wil een tomaat.
Een lelijke mag ook.
Eentje met een deuk.
Een barst.
Een rare vorm.
Desnoods zit er nog wat aarde aan.
Maar als ik hem opensnijd, wil ik hem kunnen ruiken.
En als ik erin bijt, wil ik even denken:
Verdorie. Ja. Dít is een tomaat.
Tot die tijd blijf ik zoeken.
Neem gerust een vergrootglas mee.
En misschien een vergrootglas voor het prijskaartje.
Volgende week bij Koffie met Tannetje: De comeback van de bruine boterham
Want na jaren zuurdesem, focaccia, speltbrood, desemtoast en brood met zaden waarvan niemand precies weet wat ze doen, begint Tannetje ineens te verlangen naar iets revolutionairs:
Een gewone bruine boterham.
Met kaas.
Zonder verhaal.